सुनसरीको देवानगन्जमा साउन १० गते आइतबार राति भएको घटनाले सम्पूर्ण नेपाली समाजलाई गम्भीर रूपमा सोच्न बाध्य बनाएको छ। कुनै पनि स्थानमा हुने हिंसात्मक वा तनावपूर्ण घटनाले केवल त्यहाँका स्थानीय बासिन्दालाई मात्र होइन, सम्पूर्ण राष्ट्रलाई नै चिन्तित बनाउँछ। यस्ता घटनाले नागरिकको सुरक्षा, सामाजिक सद्भाव, कानुनी शासन र राज्यप्रतिको विश्वासमाथि पनि प्रश्न उठाउन सक्छन्। त्यसैले यस्ता संवेदनशील घटनालाई भावनाभन्दा माथि उठेर सत्य, न्याय र कानुनी प्रक्रियाका आधारमा हेर्न आवश्यक हुन्छ।

नेपाल विभिन्न जातजाति, भाषा, धर्म, संस्कृति र परम्पराले भरिएको सुन्दर राष्ट्र हो। यही विविधताले हाम्रो राष्ट्रिय पहिचानलाई बलियो बनाएको छ। हामी हिन्दु, मुस्लिम, बौद्ध, किराँत, इसाई वा अन्य जुनसुकै धर्मावलम्बी भए पनि संविधानले सबैलाई समान अधिकार र समान सम्मान प्रदान गरेको छ। यही समानता, सहिष्णुता र पारस्परिक सम्मान हाम्रो समाजको आधार हो। कुनै पनि घटनालाई आधार बनाएर समुदायबीच अविश्वास, घृणा वा हिंसाको वातावरण सिर्जना गर्नु राष्ट्र र समाज दुवैका लागि हानिकारक हुन्छ।

यस्ता घटनापछि राज्यका सबै निकाय अझ जिम्मेवार, संवेदनशील र निष्पक्ष हुन आवश्यक हुन्छ। कानुन कार्यान्वयन गर्ने निकाय, प्रशासन, अनुसन्धान गर्ने निकाय तथा न्याय प्रणालीले कुनै पनि प्रकारको पक्षपात नगरी सत्य तथ्यका आधारमा अनुसन्धान गर्नुपर्छ। दोषी जोसुकै भए पनि कानुनबमोजिम कारबाही हुनु लोकतान्त्रिक राज्यको आधारभूत सिद्धान्त हो। त्यसैगरी निर्दोष नागरिकको सुरक्षा, मानवअधिकारको सम्मान र कानुनी प्रक्रियाको पालना समान रूपमा सुनिश्चित गरिनुपर्छ।

न्यायमा ढिलाइ हुँदा वा न्यायप्रति नागरिकको विश्वास कमजोर हुँदा समाजमा असन्तोष बढ्न सक्छ। त्यसैले न्याय निष्पक्ष, पारदर्शी र समयमै सम्पादन हुनु अत्यन्त आवश्यक छ। न्याय केवल गरिनु मात्र पर्याप्त हुँदैन, न्याय भएको अनुभूति पनि नागरिकले गर्न सक्नुपर्छ। यही विश्वासले लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउँछ।

आज सामाजिक सञ्जालको तीव्र प्रभावका कारण अपुष्ट सूचना, अफवाह र उत्तेजक अभिव्यक्तिहरू छिट्टै फैलिने अवस्था छ। यस्ता सामग्रीले समाजमा भ्रम सिर्जना गर्न सक्छन् र समुदायबीचको सम्बन्धमा नकारात्मक असर पार्न सक्छन्। त्यसैले कुनै पनि सूचना साझा गर्नुअघि त्यसको सत्यता पुष्टि गर्नु र जिम्मेवार अभिव्यक्ति दिनु प्रत्येक नागरिकको दायित्व हो। अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता लोकतन्त्रको महत्वपूर्ण अधिकार हो, तर त्यसको प्रयोग जिम्मेवारीपूर्वक हुनु आवश्यक छ।
हामी सबैभन्दा पहिले नेपाली हौँ। हाम्रो साझा पहिचान राष्ट्रियता हो। पहाड, हिमाल र तराई भौगोलिक क्षेत्र मात्र हुन्, विभाजनका आधार होइनन्। पहाडमा समस्या पर्दा तराईले पनि आफ्नोपन महसुस गर्नुपर्छ, तराईमा दुःख पर्दा पहाडले पनि समान संवेदनशीलता देखाउनुपर्छ। यही भावना नै राष्ट्रिय एकताको वास्तविक आधार हो।

धर्मले मानिसलाई नैतिकता, सहिष्णुता, मानवता र प्रेम सिकाउँछ। कुनै पनि धर्मले घृणा, हिंसा वा निर्दोषमाथि अन्याय गर्न प्रेरित गर्दैन। त्यसैले धर्मका नाममा द्वन्द्व सिर्जना गर्ने प्रयासलाई समाजका सबै सचेत नागरिकले अस्वीकार गर्नुपर्छ। धार्मिक र सांस्कृतिक विविधतालाई सम्मान गर्दै सहअस्तित्वको संस्कृतिलाई अझ बलियो बनाउनु आजको आवश्यकता हो।

राजनीतिक दल, नागरिक समाज, सञ्चारमाध्यम, धार्मिक अगुवा, बौद्धिक वर्ग तथा युवाहरूले समाजमा शान्ति र सद्भाव कायम राख्न सकारात्मक भूमिका खेल्नुपर्छ। मतभेद हुन सक्छ, तर संवाद र कानुनी प्रक्रियामार्फत समाधान खोज्नु नै सभ्य समाजको परिचय हो। हिंसा, उत्तेजना र घृणाले कुनै पनि समस्याको दीर्घकालीन समाधान दिन सक्दैन।

आज हामीलाई एकअर्काप्रति विश्वास, सम्मान र सहकार्यको आवश्यकता छ। सामाजिक सद्भाव कायम राख्नु राज्यको मात्र जिम्मेवारी होइन, प्रत्येक नागरिकको साझा कर्तव्य पनि हो। हामी सबैले आफ्नो बोली, व्यवहार र जिम्मेवारीमार्फत शान्ति र एकताको वातावरण निर्माण गर्न योगदान दिनुपर्छ।

अन्त्यमा, सुनसरीको देवानगन्जमा भएको घटनाबाट हामीले एउटा महत्वपूर्ण शिक्षा लिनुपर्छ—कुनै पनि घटनालाई जात, धर्म वा समुदायबीचको द्वन्द्वमा रूपान्तरण गर्न नदिनु सबैको जिम्मेवारी हो। सत्यको खोजी कानुनले गरोस्, न्याय निष्पक्ष रूपमा स्थापित होस्, निर्दोष नागरिक सुरक्षित रहून् र दोषीले कानुनअनुसार सजाय पाऊन्। यही मार्गले मात्र सामाजिक सद्भाव, कानुनी शासन र राष्ट्रिय एकतालाई दीर्घकालसम्म बलियो बनाउन सक्छ।

आउनुहोस्, हामी सबै मिलेर विविधतामा एकताको नेपाली पहिचानलाई अझ सुदृढ बनाऔँ। घृणाभन्दा मानवता, हिंसाभन्दा संवाद, विभाजनभन्दा एकता र प्रतिशोधभन्दा न्यायलाई रोज्दै शान्त, समावेशी, न्यायपूर्ण र समृद्ध नेपालको निर्माणमा आ–आफ्नो स्थानबाट योगदान गरौँ ।